Tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong ngành Giáo dục

  Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 30/01/2026 về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ và Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là những văn bản quan trọng, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh; nâng cao uy tín quốc gia trong quá trình hội nhập quốc tế.

Ảnh từ internet

  Theo Chỉ thị số 02/CT-TTg, trong thời gian qua, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực; nhiều vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được phát hiện, xử lý. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm vẫn diễn ra phức tạp, tinh vi, không chỉ trong thương mại truyền thống mà còn trên môi trường thương mại điện tử, nền tảng số và không gian mạng.

  Tiếp đó, tại Công điện số 38/CĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung nguồn lực, triển khai ngay các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc; xử lý nghiêm các vi phạm theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Công điện nhấn mạnh việc kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm bản quyền chương trình máy tính, bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường mạng; đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội nhận diện, phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

  Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo, nội dung của hai văn bản trên có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh chuyển đổi số đang được triển khai sâu rộng trong quản lý, dạy học và học tập. Hiện nay, các cơ sở giáo dục sử dụng ngày càng nhiều phần mềm, tài liệu điện tử, học liệu số, hình ảnh, video, bài giảng điện tử, nền tảng dạy học trực tuyến và các sản phẩm công nghệ phục vụ hoạt động giáo dục. Vì vậy, việc quản lý, khai thác và sử dụng các sản phẩm này đúng quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ là yêu cầu cần thiết, góp phần xây dựng môi trường giáo dục trung thực, văn minh, sáng tạo và trách nhiệm.

  Một trong những nội dung đáng chú ý tại Chỉ thị số 02/CT-TTg là yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu đưa chương trình giáo dục về sở hữu trí tuệ vào các hệ, cấp học phù hợp, nhằm nâng cao nhận thức, ý thức và năng lực chấp hành pháp luật về sở hữu trí tuệ, góp phần hình thành văn hóa sở hữu trí tuệ trong cộng đồng. Đây là định hướng quan trọng, phù hợp với yêu cầu giáo dục học sinh, sinh viên trong thời đại số: biết tôn trọng thành quả sáng tạo của người khác, sử dụng thông tin có trách nhiệm, trích dẫn nguồn khi khai thác tài liệu và không sao chép, phát tán trái phép các sản phẩm được bảo hộ.

  Từ yêu cầu nêu trên, các cơ sở giáo dục cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về sở hữu trí tuệ đến cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh, sinh viên và học viên. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào việc nhận diện các hành vi vi phạm thường gặp trong môi trường giáo dục như sử dụng phần mềm không có bản quyền; sao chép, chia sẻ trái phép sách, tài liệu, đề cương, bài giảng, hình ảnh, video; khai thác học liệu, tác phẩm, sản phẩm số trên mạng nhưng không ghi nguồn hoặc không được phép của chủ sở hữu quyền.

  Bên cạnh công tác tuyên truyền, các đơn vị, trường học cần chủ động rà soát việc sử dụng phần mềm, tài liệu, học liệu và các sản phẩm số tại đơn vị; ưu tiên sử dụng phần mềm hợp pháp, tài liệu chính thống, nguồn học liệu mở đúng quy định; không cài đặt, lưu trữ, khai thác, chia sẻ các phần mềm, tài liệu, sản phẩm số không rõ nguồn gốc hoặc có dấu hiệu vi phạm bản quyền. Người đứng đầu cơ sở giáo dục cần nâng cao trách nhiệm trong quản lý, kiểm tra, hướng dẫn cán bộ, giáo viên, nhân viên và người học thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật.

  Việc thực hiện nghiêm các quy định về sở hữu trí tuệ không chỉ nhằm phòng ngừa vi phạm pháp luật mà còn góp phần giáo dục phẩm chất trung thực, ý thức tôn trọng pháp luật, năng lực công dân số và tinh thần sáng tạo cho học sinh, sinh viên. Đây cũng là cơ sở quan trọng để xây dựng văn hóa học đường lành mạnh, nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

    Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo